Uitgebreid zoeken

Spanje

Na ItaliĆ« was Spanje het tweede wervingsland voor buitenlandse werknemers. Het wervingsverdrag voor Italiaanse gastarbeiders werd in augustus 1960 gesloten. Het wervingsverdrag tussen Nederland en Spanje kwam al een jaar later, op 8 april 1961 tot stand. In het kader daarvan kwamen begin jaren zestig grote aantallen Spaanse gastarbeiders naar Nederland. Hun herkomstgebieden waren vooral AndalusiĆ« en Extremadura. Spanjaarden hadden vaak meer dan Ć©Ć©n reden om naar het buitenland te vertrekken. Om te beginnen heerste er op het platteland armoede. Dat kwam ook doordat grootgrondbezitters de boerenbevolking arm hielden. Daarnaast was dictator Francisco Franco aan de macht en was het land politiek verdeeld. Veel Spaanse gastarbeiders werden dus niet alleen aangetrokken door de werkgelegenheid in West-Europa, maar ook door de politieke vrijheid. Zoals Angel het samenvatte: "Mijn broer is in 1963 naar Nederland vertrokken, hij was een van de eersten die bij Philips ging werken. We leefden toen in een tijd van dictatuur, van veel armoede en weinig vrijheid. Mijn broer moedigde me aan om ook naar Nederland te komen en in januari 1965 ben ik gegaan."

Spanje

Nadat de katholieken het Iberisch schiereiland (Portugal en Spanje) hadden heroverd op de moslims in 1492, brak een lange periode aan van vervolgingen van niet-katholieken. Moslims en joden vluchtten. Sommige van deze joden, Sefardische joden genaamd, waren kooplieden. De Republiek, en in het bijzonder handelscentrum Amsterdam, vormde voor hen een aantrekkelijke bestemming. In 1961 sloot de Nederlandse regering een wervingsverdrag met Spanje om Spaanse arbeiders naar Nederland te halen. Zo kwamen, totdat Nederland stopte met het werven van buitenlandse werknemers, 43.750 Spanjaarden via de officiĆ«le weg naar Nederland - zowel mannen als vrouwen. Buiten de officiĆ«le werving om kwamen er evenzoveel. In 2009 telde het CBS 32.400 Spanjaarden in Nederland.

De Spaanse migratiegeschiedenis laat vooral een patroon van emigratie zien en weinig immigratie. In de vier eeuwen tussen 1492 en 1898 vertrokken miljoenen inwoners vanuit Spanje. Tot rond het jaar 1000 werd praktisch het hele Iberisch Schiereiland geregeerd door moslims. Er heerste wel vrijheid van godsdienst. Dit veranderde na 1492, toen met de herovering van Granada de laatste moslimheersers verdwenen. Daarna werd een vervolging van alle niet-katholieken ingezet, die er toe leidde dat ruim honderd jaar later alle moslims en joden hardhandig katholiek waren gemaakt of verdreven. In 1492 werd ook Amerika ontdekt. Dit bracht gigantische troepen- en vlootbewegingen op gang. Naar Spaans-Amerika vertrokken natuurlijk ook nog eens veel niet-militaire kolonisten, een stroom die pas een halve eeuw geleden opdroogde. In de 20ste eeuw vonden niet minder dramatische migraties plaats, direct of indirect het gevolg van de Spaanse Burgeroorlog (1936-1939). Met de overwinning van Franco vertrokken 300.000 vluchtelingen. Deels gingen zij naar Latijns-Amerika, waarheen men al gewend was te emigreren. Deels naar Frankrijk en enkele andere Europese landen, bijvoorbeeld Rusland. Tegenover deze miljoenen emigranten stonden relatief kleine immigratiestromen, vooral van een honderdduizend Franse arbeidsmigranten in de 17de en 18de eeuw.

Nadat de moslimheersers in 1492 uit Spanje waren verdreven, kwam er een vervolging op gang van alle niet-katholieke ingezetenen. In 1609, dus ruim honderd jaar later, bleken alle moslims en joden tot de katholieke godsdienst overgegaan (al dan niet gedwongen) of gewoonweg verdreven. Zij vluchtten over de Straat van Gibraltar naar Marokko. Joden, Sefardisch, kwamen ook in het grote Turkse Rijk terecht. Zo ontstonden bijvoorbeeld grote gemeenschappen in Thessaloniki en Izmir, maar ook in noordelijke handelssteden zoals Amsterdam.

Spanje was in economisch opzicht afhankelijk van gastarbeid. Aan de andere kant wilde generaal Franco voorkomen dat Spaanse migranten in West-Europa beĆÆnvloed zouden worden door de daar actieve arbeidersbewegingen. De Spaanse regering probeerde op verschillende manieren haar Spaanse onderdanen in den vreemde in haar invloedssfeer te houden. Maar de pogingen van het Spaanse regime om politieke beĆÆnvloeding van Spanjaarden in Nederland te voorkomen, verhinderden niet dat groepen Spanjaarden openlijk de strijd aanbonden met het regime in Spanje.


MondriaanstichtingVSB-fondsSNS ReaalPrins Bernard CultuurfondsOC&WVROM