Uitgebreid zoeken

Schrijvers

Achter de naam Tjalie Robinson gaat de schrijver en journalist Jan Boon (1911-1974) schuil. Hij was de oudste zoon van een Indische vrouw en een Hollandse beroepsmilitair in het Koninklijk Nederlands-Indisch Leger (KNIL). Bij toeval kwam hij ter wereld in Nijmegen, tijdens een verlofperiode van zijn ouders. Maar hij groeide op en werd gevormd door de koloniale samenleving in het overzeese Indië. Enige jaren nadat de staat Indonesië zelfstandig was geworden, vertrok hij in 1954 met zijn gezin naar Nederland. Daar wierp hij zich op als de geschiedschrijver van de Indische leefwereld van weleer. Dat deed hij met de overtuigingskracht van een geboren verteller. Hij was niet alleen een kroniekschrijver van zijn tijd, maar ook een journalist die op beeldende wijze verslag deed van de wereld om hem heen. Verder was hij een sociaal bewogen organisator en een Indische stem met een roeping. Tot slot was hij een vooruitziend migrant, die zijn land van herkomst nimmer verloochende. Hij gebruikte die juist als spiegel bij zijn oriëntatie op een nieuwe wereld.

Sadik Yemni (Istanbul 1951) kwam midden jaren zeventig naar Nederland om te studeren. Maar het liep anders, want in Amsterdam zou hij uitgroeien tot schrijver. Hij zette daar zijn eerste verhalen op papier, werd er vader en veel van zijn romans spelen zich er af. Alleen heeft hij nooit echt vriendschap met Nederlanders weten te sluiten, ondanks zijn open karakter. Wel heeft hij de hoofdstad in zijn hart gesloten. Als variant op de beroemde uitspraak van president John F. Kennedy zei hij ooit: “Ich bin ein Amsterdammer.” De stad heeft hem nooit laten voelen dat hij er niet bij hoort. Hij heeft er vele banen gehad en in vrijwel elke wijk gewoond, zelfs in een kraakpand. Overal ontmoette hij vriendinnen, kwam hij in cafés en op sportscholen. Hij bracht vooral ontelbare avonden door in de bioscoop, want van jongs af was hij verslingerd aan (westerse) films. De Amerikaanse acteur Marlon Brando beschouwde hij als een rolmodel. Amsterdam is de stad van zijn volwassenheid. Meer dan het wereldse Izmir, de Turkse stad waar hij opgroeide, is de hoofdstad hem altijd welgezind geweest. Als het om taal en cultuur gaat, is hij Turkser dan ooit. Maar in Amsterdam is hij geworden wat hij wilde zijn: een Turkse schrijver in het hart van Nederland.

Astrid Roemer (1947, Suriname) was al vroeg succesvol en is gestaag blijven doorwerken aan een belangrijk, zich steeds vernieuwend oeuvre, dat altijd eigenzinnig commentaar levert op actuele maatschappelijke ontwikkelingen. Ze debuteerde in 1970 met de dichtbundel Sasa en in 1974 werd haar eerste roman, 'Neem mij terug Suriname', in Paramaribo uitgegeven. Ze emigreerde naar Nederland, waar haar latere werk verscheen. In 1998 werd het laatste deel van een omvangrijke trilogie van Roemer gepubliceerd, die met zijn duizend bladzijden een historisch moment in de culturele geschiedenis van Nederland en Suriname markeert: 'Gewaagd Leven', 'Lijken op Liefde' en 'Was Getekend'. In deze trilogie schetst Roemer het recente verleden van Suriname, met als doel het gesprek te openen over een beladen persoonlijke en politieke geschiedenis.

Schrijvers

Schrijvers zijn verhalenvertellers. Zij scheppen werelden waarin de lezer zich als vanzelf verplaatst. De stof voor hun verhalen komt overal vandaan. Net als bij migratie raken ook in de literatuur werelden met elkaar verknoopt. Dat gebeurt vooral door schrijvers die met meerdere culturen zijn opgegroeid of die veel rondgereisd hebben. Zij breiden het palet van stemmen in de literatuur uit. Zij geven een andere klank en kleur aan de taal. Zij voegen nieuwe perspectieven toe aan de manier waarop de geschiedenis haar weerslag vindt. Literatuur is een spiegel van de samenleving en daaraan hebben schrijvers met wortels elders ter wereld het nodige aan bijgedragen. Grote vertellers uit Oost en West, maar ook uit landen met een recente geschiedenis in Nederland, zoals Marokko, Turkije en Iran.

Abdelkader Benali werd in 1975 geboren in het dorpje Ighazzazen (Marokko). Op vierjarige leeftijd verhuisde hij naar Rotterdam, zijn vader achterna die daar een islamitische slagerij was begonnen. Vanaf zijn negentiende deed Benali mee aan schrijfwedstrijden, waarvan hij er een aantal won. Dit trok de aandacht van uitgeverij Vassallucci, waarna zijn debuut Bruiloft aan zee (1996) al snel in de winkels lag. Dankzij een nominatie voor de Libris Literatuurprijs 1997 brak hij door bij het grote publiek. Na een afgebroken studie Geschiedenis in Leiden verhuisde hij naar Amsterdam. Benali publiceerde romans, korte verhalen, essays, reportages, gedichten en toneelteksten. Hij was columnist bij het Algemeen Dagblad en De Volkskrant, schreef voor verschillende tijdschriften, waaronder De Groene Amsterdammer, Vrij Nederland, Raster, Rails, De Gids, en Het liegend konijn. In 1997 won Benali de Geert-Jan Lubberhuizenprijs voor het beste debuut en de Prix du Meilleur Premier Roman Étranger 1999 voor Bruiloft aan zee, de Mr. H.G. van der Vliesprijs 2002 voor de toneeltekst Yasser (2001), de Libris Literatuurprijs 2003 voor De langverwachte (2002) en de E. du Perronprijs 2009 voor De stem van mijn moeder. In 2009 werd Abdelkader Benali door Beirut39 gekozen tot een van de 39 meest getalenteerde jonge Arabische schrijvers.

Als er in de gedeelde geschiedenis van Suriname en Nederland iemand is die tot de verbeelding spreekt, dan is dat Anton de Kom (1898-1945). Deze schrijver, vrijheidsstrijder en verzetsheld was in vele opzichten een pionier  en zijn tijd ver vooruit. Zijn boek Wij Slaven van Suriname (1934) is een gepassioneerde aanklacht tegen de zwartste bladzijden in de koloniale geschiedenis in de verhouding Nederland- Suriname. Al decennialang is dit levenswerk van De Kom , kleinzoon van een slaaf, een must read voor een ieder die wil begrijpen en voelen wat het verhaal is van Suriname en  Nederland.  Strijd tegen blanke superioriteit, tegen armoede en uitbuiting, strijd voor humaniteit en tegen dictatuur - Anton de Kom’s leven en dood werden erdoor bepaald.


MondriaanstichtingVSB-fondsSNS ReaalPrins Bernard CultuurfondsOC&WVROM