Uitgebreid zoeken

Kleur geven aan levensverhalen

Uit verscheidene Spoorzoekersprojecten blijkt dat het voor leerlingen vaak al spannend en ingewikkeld genoeg is om überhaupt een interview te houden. Om ze te vragen foto’s echt als gereedschap te gebruiken om het interview te houden, is vaak net een stap te ver.

“Het was moeilijk om foto’s uit te kiezen. Welke foto zou het perfecte verhaal opleveren? Het was eigenlijk meer gokken. Je wist nooit wat voor verhaal elke foto opleverde.”

(Leerling 1e klas Gymnasium, Erasmiaans Gymnasium)

Toch kun je leerlingen wel uitdagen foto’s te verzamelen door ze uit te leggen dat mensen zich vaak andere dingen herinneren als ze foto’s zien. Wanneer je mensen vraagt hun levensverhaal te vertellen, doen ze dit vaak aan de hand van grote thema’s als: jeugd, naar school gaan, werk vinden, trouwen, kinderen krijgen, etc. Als je leerlingen tijdens het interviewen samen met de geïnterviewde naar een aantal foto’s laat kijken, zullen er andere herinneringen bovenkomen. Het zijn juist die vaak anekdotische herinneringen die het levensverhaal kleur geven. Daag je leerlingen daarom uit om foto’s te bekijken, zonder dat ze de foto’s per se als leidraad in het interview hoeven te gebruiken. Ze hoeven niet de perfecte foto te vinden, ze kunnen de geïnterviewde vragen welke foto’s iets vertellen over hun leven. Laat leerlingen bijvoorbeeld vragen of de geïnterviewde foto heeft van de komst naar Nederland, de eerste dagen, de eerste woning, het werk dat ze deden. Kortom, laat ze bij het vragen naar alle grote thema’s (aankomst, wonen, werken, familie, vrije tijd, omgang met Nederlanders) ook vragen of daar foto’s van zijn. Dan vinden ze vanzelf een aantal foto’s die het levensverhaal kracht bij zetten. Foto’s zijn echter niet alleen gereedschap voor tijdens een interview of een historische bron die wat zegt over de groep waartoe de geïnterviewde behoort. Het gaat in de gevallen waarbij leerlingen eigen familie interviewen ook over het doorgeven van de familiegeschiedenis.

“Toen we een migrant moesten uitzoeken voor het project, dacht ik meteen aan mijn oma. Hierdoor is het project voor mij ook persoonlijk geworden. Ik heb veel oude familiefoto’s bekeken. Ik ben tevreden over de foto’s die ik heb kunnen gebruiken voor het project. Ondanks dat ze oud zijn, vind ik dat ze van goede kwaliteit zijn en ook representatief voor de eerste periode van mijn oma in Nederland. Het was leuk om op deze manier naar oude foto’s te kijken en hierbij een interview af te nemen. Mijn oma is nu 82 jaar. Sinds kort zijn er bij haar geheugen problemen geconstateerd. Daardoor zijn de interviews niet helemaal verlopen zoals ik had gehoopt. Soms merkte ik dat mijn oma er niet meer helemaal uitkwam. Ik vind het daarom wel extra fijn dat ik dit project nu met haar gedaan heb.”

(Leerling 1e klas Gymnasium, Erasmiaans Gymnasium) 

Laat de leerlingen daarom ook vooral plezier ontlenen aan het verzamelen van historisch beeldmateriaal. Het geeft het levensverhaal dat ze optekenen kleur, ze voegen met de foto’s die ze verzamelen iets toe aan het bestaande, vaak eenzijdige, beeld van migranten en het geeft ze meer openingen voor vragen tijdens het interview. 


MondriaanstichtingVSB-fondsSNS ReaalPrins Bernard CultuurfondsOC&WVROM