Uitgebreid zoeken

Migratie als transitie. De liminele kwetsbaarheid van migranten en implicaties voor de hulpverlening

Artikel
Auteur(s): 
Dirck van Bekkum, Marcel van den Ende, Suzanne Heezen & Arjaan Hijmans van den Bergh

De veranderingen waar migranten mee geconfronteerd worden, worden aan de hand van antropologische concepten en ordeningscategorieën inzichtelijk gemaakt en met behulp van een vijftal casus van cliënten in de geestelijke gezondheidszorg geïllustreerd.Bij de beschrijving van de veranderingsprocessen die zich bij de migratie voordoen, hebben wij de antropologische concepten 'rite de passage' en 'liminaliteit' ('op de drempel') als metaforen gebruikt. Overgangsrituelen markeren in alle culturen ingrijpende veranderingen (transities) in iemands leven. In deze rituelen zijn drie fasen te onderscheiden: separatie, liminaliteit en integratie. Deze fasen zijn ook te herkennen in het migratieproces. De liminele fase wordt omschreven als 'de kwetsbare psychosociale transitieperiode in het migratieproces die wordt gekenmerkt door ambiguïteit en ambivalentie in sociale en culturele oriëntaties van migranten'. De bijzondere vorm van stress die in deze fase optreedt, wordt acculturatiestress genoemd. Deze stress wordt nog versterkt door tendensen in de ontvangende samenleving om de toegang tot de sociale hulpbronnen voor migranten te beperken. Migranten doorlopen het acculturatieproces op verschillende wijze. Sommigen sluiten dit proces ('de liminele fase') succesvol af, bij anderen treden stagnaties op. Er worden vier mogelijke uitkomsten van het acculturatieproces beschreven: integratie, assimilatie, separatie en marginalisatie.

Gepubliceerd in: 
Transculturele Psychiatrie en Psychotherapie, Joop de Jong en Margo van de Berg (red) Swets en Zeitlinger Lisse, 1996.

MondriaanstichtingVSB-fondsSNS ReaalPrins Bernard CultuurfondsOC&WVROM