Uitgebreid zoeken

Mijn vader Cherry Duyns

Mijn vader Cherry Duyns werd in 1944 in Duitsland geboren, in het stadje Wuppertal. ‘Kräftiger Sontagsjungen angekommen. Mutter und Kind Gesund,’ stond in het geboortetelegram aan de familie in Nederland. Hij was de zoon van een Nederlandse variétéartiest, die tijdens de Tweede Wereldoorlog in Duitsland was vanwege de Arbeitseinsatz en een Duitse vrouw. Zij kon ook goochelen en werd zijn assistente. Mijn vader was het gevolg.

Na de oorlog vertrok het kleine gezin naar Nederland. De relatie van mijn grootouders hield geen stand. Ze waren jong, allebei een jaar of 18 toen mijn vader geboren werd. Mijn oma vertrok al snel weer naar Duitsland, ze kon hier niet aarden. Ze liet mijn vader bij mijn overgrootmoeder in Haarlem achter. Deze overgrootmoeder werd 'kleine oma' genoemd.

Mijn vader werd door zijn Duitse oma in Haarlem opgevoed. In de vakanties ging hij vaak naar zijn moeder in Duitsland. In 1952, hij was toen zeven jaar, heeft zijn moeder hem weer meegenomen naar Duitsland. Mijn vader woonde toen ineens voor anderhalf jaar bij zijn moeder in Wuppertal.

In Duitsland

Deze periode heeft een grote stempel op zijn leven gezet. Plotseling woonde hij tussen de Duitsers en moest hij naar een Duitse school. Hij moest zich verweren tegen zijn leeftijdgenootjes, die hem pestten omdat hij een Hollander was. Hij woonde in Wuppertal bij zijn Duitse grootouders, zijn moeder was veel weg om te werken.

Weer naar Nederland

Na anderhalf jaar stond zijn vader op een dag plotseling als een soort magische verschijning voor zijn neus toen hij buiten aan het spelen was. Hij werd door zijn vader weer mee terug genomen naar zijn grootmoeder in Haarlem. Toen mijn vader eind ‘53 weer terug kwam in Nederland sprak hij slecht Nederlands, met een zwaar Duits accent. Hij werd door zijn leeftijdgenootjes als Duitser gezien. Hij droeg een lederhosen naar school, en begreep niet dat dit gek of beladen was. Kinderen noemden hem een moffenzoon. Deze ervaringen hebben hem voor zijn verdere leven gevormd.

Mijn vader sprak vroeger nauwelijks over zijn jeugd. Ik was dan ook ontroerd toen ik het min of meer autobiografische boek De zondagsjongen van mijn vader las. Hierin schrijft hij over zijn jeugd zoals hij er nooit over kon vertellen. Hoe hij zich als jongetje gevoeld heeft. Hoe het was om het grootste deel van zijn jeugd tussen oude mensen te leven. Dat heeft me diep geraakt.

Onder andere door dit gebrek aan een vaste thuisbasis ontwikkelde mijn vader een ambivalente relatie met Duitsland, getekend door haat en fascinatie. De jeugdervaringen van mijn vader hebben een flinke impact gehad op zijn leven.

Ambivalent

Van de ambivalente relatie van mijn vader met Duitsland ben ik me geleidelijk aan bewust geworden. Duitsland betekende voor mij gezelligheid en overvloed. Maar voor mijn vader waren de vakanties in Duitsland niet zo ongecompliceerd. Hij kon soms heel recalcitrant doen tegenover Duitsers. Dan ging hij bijvoorbeeld gebroken Duits spreken, omdat hij niet bij dat ‘Herrenvolk’ wilde horen. Of hij stak zijn tong uit, terwijl de grenscontroleurs van de DDR bij het passeren van de muur in Berlijn met een spiegel onder onze auto keken. Als iemand refereerde aan zijn twee Duitse familieleden, zei hij meteen: “Maar de moeder van mijn moeder was Frans!”

Tweede Wereldoorlog

Wel sprak mijn vader veel met ons over de Tweede Wereldoorlog. Hij maakte mij als jongetje bewust van het Duitse oorlogsverleden door mij en mijn broer te wijzen op resten uit de oorlog, bijvoorbeeld kogelgaten in muren. Hij heeft ons ook de ‘Trümmerberge’ laten zien, de bergen puin die vrouwen na de oorlog gemaakt hebben van de resten van gebombardeerde steden, en die nu nog op sommige plekken in Duitsland te vinden zijn.

Sterk moreel besef

Door de verhalen van mijn vader kreeg ik een diep besef dat de Tweede Wereldoorlog iets gruwelijks was geweest. Hierdoor heb ik een sterk moreel besef ontwikkeld. Ik denk nog steeds in goed en fout, links is goed, en rechts is slecht.


MondriaanstichtingVSB-fondsSNS ReaalPrins Bernard CultuurfondsOC&WVROM